21
Sat, Sep

Priroda

Pitoma planina, bogata šumom, bistrim potocima i kulturnim nasleđem. Starim karavanskim saobraćajnicama, umesto konjića sa teškim samarima, jure montibajkovi i avanturisti.

Pitoma planina, bogata šumom, bistrim potocima i kulturnim nasleđem. Starim karavanskim saobraćajnicama, umesto konjića sa teškim samarima, jure montibajkovi i avanturisti.

JelicaJelica je pitoma i šumom i bistrim, šumnim potocima bogata planina, koja kao bedem dijeli čačansku kotlinu od Dragačeva. 

S njenog grebena, gledajući preko dragačevske doline, puca pogled ka kruni od plavih masiva Ovčara, Čemerna, Troglava i Golupca. Odatle na Jelicu stiže drevna staza kojom su prolazili karavani iz Pomorja ka Pomoravlju. Danas starom planinskom saobraćajnicom i njenim ograncima, umjesto konjića sa teškim samarima, jure montibajkovi i pješače moderni avanturisti - bekpekeri i planinari.

Jelica1

Položaj Jelice nad bogatim kotlinama od davnina je privlačio ljude da tu prave naseobine i tvrđave s kojih su motrili na puteve. Njene skrovite klisurice i suri, stjenoviti bedem Stjenika, s mnogobrojnim pećinama, bili su, pak, privlačni duhovnicima, monasima isposnicima sinaitima, koji su tu dolazili da tihuju u ljepoti prirode.

Jelica je, sa svojim tromilenijumskim kulturnim nasleđem, riznica civilizacija koje su, na ovim prostorima, tu prebivale. Put kroz prirodne ljepote i veliku prošlost počinje već na osmom kilometru jugozapadno od Čačka, u ataru sela Grab. Tu se nalazi vrh Gradina, na 842 metra nadmorske visine, do koga vodi makadamski put kraj malinjaka i kroz šumu, s jasnim putokazima ka arheološkom nalazištu velikog vizantijskog grada iz doba cara Justinijana.

DOBRO OBILJŽENE STAZE

Planinarske staze na Jelici su, zahvaljujući čačanskom klubu "Kablar", odlično obilježene, a tu su, da uvijek priskoče u pomoć, i iskusni vodiči kao što je Dragoljub Urošević. Vodič Mirjana Prokić, iz beogradskog "Železničara", i on, lepim jeličkim stazama često vode velike planinarske grupe.

Jelica2Jelica3Monumetalne ruševine velikog grada opisao je i veliki putopisac Feliks Kanic, istraživao ih je još 1865. prvi srpski arheolog Janko Šafarik, a od 1984. moderna, sistematska istraživanja vodi dr Mihailo Milinković. Ipak, grad je još misterija, ni ime mu se ne zna. Na Gradini su pronađeni ostaci raznih ljudskih naseobina, kako iz vremena starijeg gvozdenog doba, milenijum pre Hrista, tako i srpskog grada iz 10. veka naše ere.

Vrhunac razvoja Gradina je imala u 5. veku, kada se na njoj diže grad s mnoštvom crkava, a ostaci najveće crkve nalaze se na planinskom vrhuncu s koga puca pogled. Niz padine se spuštaju ostaci velikih stambenih objekata koji su stradali u nekoj najezda u 6. vijeku. Prema istraživanjima dr Dejana Bulića, Srbi na Gradini obitavaju od 7. vijeka, u prednemanjićko doba, sve dok Nemanjin brat Stracimir nije u dolini utemeljio Gradac, današnji Čačak. 

Jelica4Sa Gradine se šumski put spušta kroz živopisnu klisuricu rječice Banjske, natkriljenu visokim bukvama, i vodi do manastira Stjenik ,nad kojim se nadnosi istoimeni stjenoviti bedem s pećinama isposnicama. Neposredno prije manastira nailazi se na prelep slap sa izvorom Svetinja, gde narod dolazi vjekovima po zdravu a, mnogi vjeruju, i ljekovitu vodu.

jelica nasStjenik su po predanju u 14. vijeku kao zadužbinu podigli Mrnjavčevići i on je odvajkada čuven kao velika svetinja, gdje nevoljnici dolaze da mole pomoć nad moštima Svetog Jovana Lešjanskog i Stjeničkog. Ovog isposnika, koji je pod Jelicom osnovao veliku prepisivačku školu, Turci su s njegovom bratijom i vjernim narodom živog spalili 1462. u hramu, harajući Srbijom posle pada despotovine. To nije jedini put da je manastir spaljen, ali su ga Dragačevci uvijek obnavljali na temeljima iz kojih se dizao prijatan miris koji se pripisuje svečevim moštima. 

Od Stjenika, stara monaška staza nad zapenušanom rječicom vodi u dolinu do sela Ježevica, na 11 kilometara jugoistočno od Čačka. U centru sela nalazi se manastir Ježevica, zadužbina Milutina, vojvode cara Dušana, i žene mu Ikonije. Zidana je oko 1330, a početkom 19. vijeka na njen ulaz je dodat barokni zvonik. Kad posetilac stupi kroz njene dveri, ostaje zadivljen veličinom prostora i jedinstvenim živopisom.

 (Novosti)